Đề khảo sát HSG Lịch sử 12 - Bảng B - Năm học 2023-2024 (Có đáp án)

Nội dung text: Đề khảo sát HSG Lịch sử 12 - Bảng B - Năm học 2023-2024 (Có đáp án)

1. ĐỀ KHẢO SÁT ĐỘI TUYỂN HỌC SINH GIỎI BẢNG B NĂM HỌC 2023 – 2024 Môn thi: Lịch sử Thời gian làm bài: 180 phút (đề gồm 1 trang) Câu 1. (2,0 điểm) Phân tích bối cảnh lịch sử và những điểm mới của phong trào yêu nước ở Việt Nam đầu thế kỉ XX. Câu 2. (2,0 điểm) Làm rõ quá trình xác lập cục diện hai cực, hai phe – tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Nguyên nhân chủ yếu của cục diện đó là gì? Câu 3. (2,0 điểm) Vì sao khuynh hướng cứu nước dân chủ tư sản thất bại ở Việt Nam? Những đóng góp của khuynh hướng này đối với sự phát triển của cách mạng nước ta. Câu 4. (2,5 điểm) Bằng dẫn chứng cụ thể, hãy làm sáng tỏ sự sáng suốt của Đảng và Chính phủ trong việc chớp thời cơ “ngàn năm có một” giành chính quyền trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam. Từ nghệ thuật chớp thời cơ Tổng khởi nghĩa tháng Tám, hãy rút ra bài học cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Câu 5. (1,5 điểm) Anh /Chị hãy xác định khó khăn lớn nhất của nước Việt Nam dân chủ Cộng hoà sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 và nêu rõ biện pháp giải quyết của Cách mạng Việt Nam. ------------Hết------------ (Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm)
2. KỲ THI KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI BẢNG B NĂM HỌC 2023 - 2024 HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ BIỂU ĐIỂM MÔN LỊCH SỬ (Hướng dẫn chấm có 04 trang) Câu Đáp án Điểm 1 Phân tích bối cảnh lịch sử và những điểm mới của phong trào yêu nước ở 2.0 Việt Nam đầu thế kỉ XX. 2,0 điểm a. Bối cảnh - Phong trào yêu nước do giai cấp phong kiến lãnh đạo đã thất bại hoàn toàn, 0,25 chứng tỏ khuynh hướng ý thức hệ phong kiến không còn phù hợp. - Những luồng tư tưởng mới từ bên ngoài (cải cách Minh Trị ở Nhật Bản, Bách 0,25 nhật duy tân ở Trung Quốc ) ảnh hưởng đến tư tưởng của các sĩ phu yêu nước làm chuyển biến lập trường của họ theo con đường dân chủ tư sản. - Chương trình khai thác thuộc địa lần thứ nhất của Pháp (1897-1914) tác động 0,25 đến kinh tế- xã hội Việt Nam, làm xuất hiện những giai cấp tầng lớp mới (công nhân, tư sản, tiểu tư sản..) b. Những nét mới: - Mục tiêu của phong trào: giải phóng dân tộc gắn với cải biến xã hội, hòa nhập 0,25 vào trào lưu tiến hóa của nhân loại. - Lãnh đạo phong trào là những văn thân, sĩ phu yêu nước tiến bộ, họ đã đoạn 0,25 tuyệt với con đường đấu tranh của giai cấp phong kiến mà chủ trương đấu tranh theo khuynh hướng dân chủ tư sản (Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh..) - Lực lượng: phong trào thu hút được đông đảo quần chúng nhân dân tham gia 0,25 (sĩ phu tiến bộ, nông dân, công nhân, tư sản, tiểu tư sản ) làm thức tỉnh dân tộc, dấy lên ý thức tự lực, tự cường. - Hình thức đấu tranh: phong trào đầu thế kỉ XX diễn ra dưới nhiều hình thức 0.25 phong phú, kết hợp nhiều biện pháp như: tuyên truyền vận động đoàn kết, chuẩn bị thực lực, tìm kiếm sự giúp đỡ bên ngoài, vận động cải cách, mở mang và nâng cao dân trí, dân quyền - Quy mô: Phong trào diễn ra với một quy mô rộng lớn, vượt ra khỏi phạm vi 0,25 quốc gia, đặt cơ sở bước đầu cho việc tập hợp giai cấp, đoàn kết các dân tộc có cùng cảnh ngộ chống chủ nghĩa đế quốc. 2 Làm rõ quá trình xác lập cục diện hai cực, hai phe – tư bản chủ nghĩa và 2,0 xã hội chủ nghĩa sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Nguyên nhân chủ yếu 2,0 của cục diện đó là gì? điểm - Sự kiện được xem là khởi đầu cho chính sách chống Liên Xô, gây nên tình 0,25 trạng chiến tranh lạnh của Mĩ là thông điệp của tổng thống Truman khẳng định: sự tồn tại của Liên Xô là nguy cơ lớn đối với nước Mĩ.
3. - Năm 1947, Mĩ đề ra “kế hoạch Mácsan” giúp các nước Tây Âu phục hồi nền 0,25 kinh tế. Việc thực hiện “kế hoạch Mácsan” đã tạo nên sự phân chia đối lập về kinh tế và chính trị giữa các nước Tây Âu TBCN và các nước Đông Âu XHCN. - Năm 1949, Mĩ thành lập Tổ chức hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO)- liên 0,25 minh quân sự lớn nhất của các nước tư bản phương Tây do Mĩ cầm đầu nhằm chống Liên Xô và các nước XHCN. - Tháng 1.1949, Liên Xô và các nước Đông Âu thành lập Hội đồng tương trợ 0,25 kinh tế nhằm thực hiện sự hợp tác và giúp đỡ lẫn nhau giữa các nước XHCN. -Tháng 5.1955, Liên Xô và các nước Đông Âu thành lập Tổ chức Hiệp ước 0,25 Vácsava, là một liên minh chính trị - quân sự mang tính chất phòng thủ của các nước XHCN châu Âu. *Nguyên dân chủ yếu dẫn đến cục diện hai cực, hai phe: - Sau chiến tranh thế giới thứ hai, quan hệ Liên Xô và Mĩ nhanh chóng chuyển 0,25 sang thế đối đầu và đi tới tình trạng chiến tranh lạnh. -Trước hết, đó là sự đối lập về mục tiêu và chiến lược của hai cường quốc. Liên 0,25 Xô chủ trương duy trì hòa bình, an ninh thế giới, bảo vệ những thành quả của CNXH. Mĩ ra sức chống phá Liên Xô và các nước XHCN, đẩy lùi phong trào cách mạng nhằm thực hiện mưu đồ bá chủ thế giới. - Mĩ lo ngại ảnh hưởng của Liên Xô cùng thắng lợi của các cuộc cách mạng ở 0,25 các nước Đông Âu, đặc biệt là sự ra đời của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. CNXH đã trở thành một hệ thống thế giới, trải dài từ Đông Âu tới phía Đông châu Á. 3 Vì sao khuynh hướng cứu nước dân chủ tư sản thất bại ở Việt Nam? Những 2,0 đóng góp của khuynh hướng này đối với sự phát triển của cách mạng nước 2,0 ta. điểm *Khuynh hướng dân chủ tư sản ở Việt Nam thất bại vì: - Giai cấp tư sản Việt Nam nhỏ yếu cả về kinh tế và chính trị nên không đủ sức 0,25 giữ vững ngọn cờ lãnh đạo cách mạng. - Ngọn cờ tư tưởng tư sản tuy còn mới mẻ đối với người Việt Nam, nhưng 0,25 không đủ khả năng giúp nhân dân Việt Nam thoát khỏi ách đô hộ. - Giai cấp tư sản Việt Nam thiếu đường lối chính trị đúng đắn và phương pháp 0,25 cách mạng khoa học. - Tổ chức chính trị của giai cấp tư sản Việt Nam, tiêu biểu là Việt Nam quốc dân 0,25 đảng, rất lỏng lẻo, thiếu cơ sở trong quần chúng, nên không đủ sức chống đỡ trước sự tiến công của đế quốc Pháp. - Về khách quan, đây là lúc thực dân Pháp đang mạnh, đang củng cố được nền 0,25 thống trị ở Đông Dương. So sánh lực lượng chưa có lợi cho phong trào yêu nước, thời cơ cách mạng cũng chưa xuất hiện. * Đóng góp của khuynh hướng dan chủ tư sản: - Cổ vũ mạnh mẽ tinh thần yêu nước của nhân dân Việt Nam, bồi đắp thêm cho 0,25 chủ nghĩa yêu nước Việt Nam.
4. - Đào tạo, rèn luyện một đội ngũ những nhà yêu nước cho những phong trào đấu 0,25 tranh mới về sau. -Góp phần khảo nghiệm một con đường cứu nước, chứng tỏ con đường giải 0,25 phóng dân tộc theo khuynh hướng tư sản là không thành công. Giúp cho những người yêu nước Việt Nam hướng đến một con đườngcứu nước mới. 4 Bằng dẫn chứng cụ thể, hãy làm sáng tỏ sự sáng suốt của Đảng và Chính phủ trong việc chớp thời cơ “ngàn năm có một” giành chính quyền trong 2,5 Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam. Từ nghệ thuật chớp thời cơ 2,5 điểm Tổng khởi nghĩa tháng Tám, hãy rút ra bài học cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. a. Thời cơ “ngàn năm có một” của dân tộc Việt Nam: - Khi Nhật chưa đầu hàng Đồng minh, thì kẻ thù còn mạnh nên thời cơ khởi 0,25 nghĩa giành chính quyền chưa xuất hiện. - Khi quân Đồng minh kéo vào nước ta thì thời cơ đã qua, nhân dân Việt Nam không còn cơ hội khởi nghĩa giành chính quyền, nếu đứng lên khởi nghĩa thì 0,25 phải đối mặt với nhiều kẻ thù cùng một lúc. - Từ khi Nhật đầu hàng đến trước khi quân Đồng minh kéo vào nước ta, “thời cơ ngàn năm có một” xuất hiện tạo điều kiện vô cùng thuận lợi cho nhân dân ta khởi nghĩa giành chính quyền: quân Nhật ở Đông Dương rệu rã, chính phủ 0,5 Trần Trọng Kim hoang mang, tầng lớp trung gian ngả hẳn về phía cách mạng, Đảng ta đã chuẩn bị đầy đủ, nhân dân đã sẵn sàng, b. Những sự kiện thể hiện việc chớp thời cơ: - Ngày 13 – 8 – 1945, ngay sau khi nhận được tin Nhật sắp đầu hàng, Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt minh đã thành lập Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc, 0,25 ban bố “Quân lệnh số 1”, chính thức phát lệnh Tổng khởi nghĩa trong toàn quốc. - Ngày 14, 15-8-1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng họp ở Tân Trào (Tuyên Quang), quyết định phát động Tổng khởi nghĩa trong cả nước, thông qua 0,25 những vấn đề đối nội, đối ngoại sau khi giành được chính quyền. - Từ ngày 16 đến 17-8-1945, Đại hội quốc dân ở Tân Trào tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa, thông qua 10 chính sách của Việt Minh, cử ra Uỷ ban Dân tộc giải phóng Việt Nam do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. 0,25 - Bài học thời cơ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay: Trong bối cảnh có nhiều thời cơ đồng thời phải đối mặt với nhiều thách thức, cần 0,75 nắm bắt tình hình thế giới và trong nước, chuẩn bị tâm thế sẵn sàng nắm băt thời cơ, vượt qua thách thức, vươn lên mạnh mẽ. 5 Anh /Chị hãy xác định khó khăn lớn nhất của nước Việt Nam dân chủ Cộng hoà sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 và nêu rõ biện pháp giải quyết 1,5 của Cách mạng Việt Nam. điểm * Xác định khó khăn lớn nhất: Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, nước 0,25 Việt Nam dân chủ Cộng hoà đối mặt với nhiều khó khăn: giặc ngoại xâm,
5. chính quyền cách mạng còn non trẻ, nạn đói, nạn dốt.. nhưng khó khăn lớn nhất là sự đe doạ của giặc ngoại xâm. * Đấu tranh chống ngoại xâm: - Trước ngày 6.3.1946, Đảng ta có sách lược hoà hoãn với quân Trung Hoa dân 0,25 quốc và bọn tay sai ở miền Bắc để tập trung lực lượng chống Pháp ở miền Nam. + Đối với quân Trung Hoa dân quốc, ta chủ trương tránh xung đột vũ trang, nhân nhượng chúng một số yêu sách về kinh tế và chính trị： Nhận cung cấp một 0,25 phẩn lương thực, thực phẩm, nhường 70 ghế trong quốc hội không qua bầu cử... + Ở miền Nam, ta quyết tâm kháng chiến chống thực dân Pháp; cả nước ủng hộ Nam Bộ kháng chiến với các phong trào "Nam Tiến", "ủng hộ Nam Bộ kháng 0,25 chiến". - Sau ngày 6/3/1946: + Pháp và Tưởng ký Hiệp ước Hoa-Pháp, Pháp sẽ thay thế quân Tưởng giải giáp 0,25 quân Nhật ở miền Bắc. Hiệp ước Hoa-Pháp đặt nhân dân ta vào hai con đường: một là, cầm vũ khí chiến đấu chống thực dân Pháp; hai là hoà với Pháp. + Ta chủ trương hoà với Pháp bằng việc kí kết hiệp định Sơ bộ（6/3/1946) và Tạm ước 14/9 để tránh tình trạng đối phó với nhiều kẻ thù một lúc, đẩy 20 vạn 0,25 quân Tưởng về nước, tranh thủ thời gian củng cố lực lượng cách mạng. -